Адрес: 424000, Республика Марий Эл, г.Йошкар-Ола, ул. Первомайская, д. 109.
Тел.: (8362) 45-88-51

Е-mail:mari-centr@mail.ru

марийский

1-ше вӱдышӧ. Адак тольо шыже, шижде, мемнан деке.

Кресаньык чыла пашамат пытарен.

Саскам, шурнымат чумырен пыштымеке,

Вуча тудым ынде Угинде пайрем!

 

2-шо вӱдышӧ. Йолташ, пошкудетлан тый таче пу кидым,

Мо погымо сийжым ончалын аклал.

Тамлен пурлына, мокталталын, у киндым,

Вуйнам савена мланде патыр-влаклан!

Тӧтыретпуч йоҥга. Шурно кугыза кинде сукыр да шинчал дене лектеш.

 

Шурно кугыза. Поро кече лийже пайремыш толшо пагалыме пошкудем, родо-тукымем, уна-влакем.

1-ше вӱдышӧ. Салам лийже.

 

2-шо вӱдышӧ. Шӧртньӧ шыже кечын пашаче калык пасу пашам пытарен, у шурно гыч тамле киндым кӱэштын, пучымышым шолтен да пошкудо, родо-тукымым унала ӱжын.

«Уна муро» йоҥга.

 

Шурно кугыза. Ожно «Угинде» ешыште эн кугу да аклыме пайремлан шотлалтын. Кажне сурт оза шке семынже Угинде пайремым эртарен. Тылеч ончыч илыме пöрткöргыжым эрыктен, мончаш пурен, яндар вургемым чиен. Вара ÿстелыш чыла тÿрлö шке аҥа гыч поген налме пырче кÿмыжым, пурам, у ложаш гыч ыштыме когыльым шынден. 

2-шо вӱдышӧ. Оза кидышкыже пырче кÿмыжым, пура коркам налынат, кудывечыш лектын, кече ваштареш шогалын, Юмылан у шурным куштен шогалташ полшымыжлан тауштен, моло сомылымат тöрлен колташ йöным, тазалыкым, еш куатым йодын.

 

1-ше вӱдышӧ. Самырык ӱдыр-рвезе-влак мурен-куштен эртареныт. Эсогыл шӱвыр денат шоктеныт.

Шӱвыр дене шоктымаш але шӱвыр сем (фонограммымат кучылташ лиеш) почеш куштымаш

Шурно кугыза. Кинде дене кылдалтше калыкмут, калык пале, тушто калык коклаште палынак шарлен. А те паледа мо?

Калык деч йодыштмаш

Вуйжо кинде. Йолжо пу (уржавуй)

Тӱжем иза-шоляк ик ӱштым ӱшталыныт (кылта)

Акаж ден шӱжарже ик шовырым чиеныт (шӱльӧ)

Кинде – тиде илыш

Кинде деч кугу от лий.

Пуракеш кинде шочеш.

Сутланыше еҥ кинде перкем ок уж.

Пӱжвӱдет йога гын, шурно пырчет ок його.

Кинде оза, окса – уна.

Умыр волгенче чот коеш – кинде лектышан лиеш

Ага тылзе йӱшто гын, шурно ума.

Шошым мланде ӱмбалне пунышкышо уло – кинде шочеш.

Лум эркын шула гын, кинде шочеш.

Лум кайыде, мланде шӱлалта – кинде пешыжак ок шоч (вож шӱеш).

У ий кечын лум возеш гын, кинде мотор лиеш.

Пӱкш ятыр гын, шушаш ийыште шурнат лиеш.

Понган ий – киндан ий.

 

1-ше вӱдышӧ. Тынар тушто, калыкмут, калык пале-влакым пален налмеке сылне мурым колышташат уто огыл.

Муро йоҥга

 

2-шо вӱдышӧ. Шурно кугызай, йоча-влак кинде нерген почеламутым ямдыленыт.

 

Шурно кугыза. Йоча-влакым колышташ оҥай ыле.

 

Йоча-влак сценыш лектыт

 

1-ше йоча.

Эй, йолташ, ончал пасушко:

Пырдыж гае шурнына.

Ик еш семын лектын тушко,

Айста тудым погена.

2-шо йоча.

Кинде – эн кугу поянлык,

Кинде –эн кугу куат.

Кинде деч посна илалын

Огына керт ик кечат.

3-шо йоча.

Амбаран лиеш киндан гын,

Илышна лиеш муран.

Илышна лиеш муран гын,

Лийына ме шулдыран.

1-ше йоча.

Кинде? Кинде - тиде вий.

Кинде деч посна илаш ок лий.

Кинде деч посна от куш,

Лийже я марий, я руш.

 

2-шо йоча.

Кинде – калыкын вийже,

Тудын пиалже, куанже.

Кинде – калыкын сийже,

Мландын эн тамле тамже.

 

3-шо йоча.

Кинде сукыр ÿстембалне

Могай тамлын ÿпшалтеш.

Тудын верчын мландывалне

Мыняр калык вургыжеш.

 

 

Вӱдышӧ 1. Чынжымак, кеч кушко каяш тарванена але унала пурена киндым эре пелен налына.

 

Кулис шеҥгелне гармонь йӱк шокта.

 

Шурно кугыза. Теве мемнан деке шергакан унана-влак вашкат.

Фольклор ансамбль сценыш лектеш

1-ше вӱдышӧ. Эртыза, уна-влак. Пайрем мурыдам шергылтарыза.

Фольклор ансамбль мурым мурат

1-ше вӱдышӧ. Шурно кугыза, калык модыш дене модына.

 

Шурно кугыза. Калык модыш дене пайрем годым модаш шотлан толеш.

2-шо вӱдышӧ. Тугеже айста модына.

Калык модыш дене модыктымаш

 

Кулис шеҥгелне тӱмыр пералтыме шокта

 

1-ше вӱдышӧ. Шурно кугыза, теве мемнан дек адак уна-влак вашкат. Яра кид дене огыт вашке, мелна дене унала толыт

2-шо вӱдышӧ.

Чеверген мелна лектеш,

Шем салма валан кӱэш.

Озавате куана,

Тамле ӱй ден йыгалта.

Фольклор ансамбль лектеш да мурым муралта

2-шо вӱдышӧ. Теве тыгеракын Угинде пайремна мучашке лишеме.

1-ше вӱдышӧ. Пасушто мурат машина-влак моторын –

Чап муро ток шурно лӱмеш йоҥгалтеш!

Возеш киндына-шӧртньына корнын-корнын –

Чапна элын «шӧртньӧ книгаш» возалтеш.

 

Шурно кугыза. Вес Угинде пайрем марте порын гына чеверласена.

 

Кучылтмо литератур

1.Марий калык ойпого: Калыкмут-влак- Свод марийского фольклора: Пословицы и поговорки/сост. А.Е.Китиков – Йошкар-Ола, 2004.

2.Марий калык ойпого: Марий калык тушто-влак- Свод марийского фольклора: марийские народные загадки / Сост. А.Е.Китиков – Йошкар-Ола, 2006.

100 лет Марий Эл

logo 100

Ссылки

Е-mail:mari-centr@mail.ru

марийский
Яндекс.Метрика
© 2020 ГБУК РМЭ "Республиканский Центр марийской культуры". Все права защищены.
Joomla! - бесплатное программное обеспечение, распространяемое по лицензии GNU General Public License.