Адрес: 424000, Марий Эл республик, Йошкар-Ола, Первомайский урем, пӧрт 109.
Тел.: (8362) 45-88-51

Е-mail:mari-centr@mail.ru

рушла
Arrow
Arrow
Slider

Кечым, тылзым да шӱдыр-влакым ончен марий юмыйӱла кече-влак дене палдарена

У ий/Январь.

1 - У ий.

1-8 - Григориан Шорыкйол (2022 ий гыч декабрьыш кусараш пунчалме).

19 - Вӱд модмо кече.

У тылзе - 13 у ий/январь.

Тичмаш тылзе - 28 у ий/январь.

Пургыж/ Февраль.

4 - Пел теле кече. Теле Илян - теле рӱдӧ

6 - Пелгинде кече.

8-14 – Ӱярня

10 - Кудерт кече. Кудо ӧртым – Кудыводыжым жаплыме кече.

12 - Коҥга пазар. Леве кече.

У тылзе - 11 пургыж/февраль.

Тичмаш тылзе – 27 пургыж/февраль.

Шошо/Март.

8-14 – Рушла Ӱярня.

14 - Шошым ӱжмӧ, лум юзо вийым налме кече.

20 - Шошым кече ден йӱд иктӧр лийме жап.

21 - Угече - ожсо У ий. Маска кынелме кече. Шӱдыр ончен, шошо тӱҥалтыш

22-28 – Ий арня. Акрет жапысе Ӱярня сынан пайрем, Виче кундемыште тиде пайрем «пӱртӱсын теле омо деч помыжалтме да мланде уэмме» лӱмеш эртаралтше пайремлан шотлалтын да XIX курым кыдал марте палемдалтын.

30 март - 5 апрель – Кугече арня (ожсо кугезына-влак семын, шўдырым, кечым да тылзым ончен - ончыкыжым кугечым лач тыге рашемдаш пунчалме).

30 - Пел кон кече.

31 - Тоштымарий кон кече. Кечыла вўргече.

У тылзе - 13 шошо/март.

Тичмаш тылзе – 28 шошо/март.

Вўдшор/Апрель.

1 - Сорта кече. Вӱд Он кынелме кече.

2 - Кугу кон кече.

3 – Марий календарь почеш Лудо ийым Маска ий вашталта (Ший савыртыш).

4 - Юмо волымо кече (кече-тылзе календарь почеш), чыла текшырен лекташ гын, мландышке Мер Юмо вола, тидын шотышто Мер Юмо угр-влакын Мер-Сусне-Хум юмыштлан да иран тукым калык-влакын Митра юмыштлан лишыл. Кумалтыш кече - Кудо кумалтыш.

5 - Юмо кӱзымӧ кече.

7 - Тер кудалтыме кече.

15-25 - Изи Лышташ кумалтыш. Изи Агавайрем. Эрвел Сӱрем.

22 - Йомшеҥерым жаплыме кече.

25 - Шошо Илян кече. Шошо рӱдӧ. Шошо пайрем (шымлызе-влак возен кодымо пайрем). Маска вийым погымо кече.

26 - Марий талешке кече.

29 – Рушла Кугече. Сорта кече. (Кугече ончыкыжым ожсо марий йӱла да астрономийлан эҥертен, шошым кече ден тылзе иктєр лийме жап деч вара тичмаш тылзе шочмеке, икымше изарнян палемдалташ тӱҥалеш).29 – Тулшӱдыр чӱкталтме кече (Ожно Тулшӱдыр – Антарес лач тиде кечын каваште кояш тӱҥалын, кызыт тиде шӱдырым ужаш неле – май-июньышто кава тўрыштє пыкше веле койын кодеш).

У тылзе - 12 вӱдшор/апрель.

Тичмаш тылзе - 27 вӱдшор/апрель.

Ага/Май.

1 - Илыш Шочын Авам жаплыме кече.

3 - Мер Кугыеҥым (Мер Юмым, Кугыеҥым) жаплыме кече.

6 - Йогор кече, кӱтӱ лекме кече.

15 - Шӱшпык кече.

19 - Семык. Сорта кече (кечым, шўдырым да тылзым ончен).

20-21 - Семык кумалтыш (чыла вере огыт эртаре).

21 – Лышташ кугарня (семык арнясе кече).

22 - Имне ончышо-влакын кечышт. Шошо Миколо. Шошо кечым Кеҥеж кече вашталта (калык календарь почеш).

23 – Шелык кумалтыш. Кугу Лышташ кумалтыш. Кугу Агавайрем.

24 – Йӱр пучымыш. Мланде шочмо кече (Семык дене кылдалтше, йӱрым йодмо йӱла).

28 – Утым пайрем (Йӱр пучымыш сынан пайрем).

У тылзе - 11 ага/май.

Тичмаш тылзе - 26 ага/май.

Кӱсӧ/Июнь.

14-24 – Кӱсӧ кумалтыш (ожсо кугезына-влак семын, кечым, шӱдырым да тылзым ончен).

16 – Рушла Семык (2022 ийлан кораҥдалтеш).

21 - Кӱсӧ - эн кӱчык йӱд. Шӱдыр ончен, кеҥеж тӱҥалтыш. Маска вийым налме кече.

28 кӱсӧ/июнь – 9 шырка/июль – Керемет кумалтыш. Ондак эн кугу кереметыш лекман. Мишкан кундемыште эн кугужо - Султан керемет. Султан кереметыште пырля погынен ик гана гына кумалман.

У тылзе - 10 кӱсӧ/июнь.

Тичмаш тылзе - 24 кӱсӧ/июнь.

Шырка/Июль.

15-23 – Рушла Кӱсӧ.

17 июль – 24 август – Шӱдыр йогымо жап. Персеиды шӱдыр йӱр (метеорный поток, эн виян жапше – 12-13 август). Шоҥгыеҥ-влакын ойлымышт почеш, шӱдыр-влак чӱчкыдын йогымо жапыште марий-влак кумалтышым эртарен огытыл. Тидлан кӧра 31 шырка/июль гыч 24 у шурно/август марте кумалтышым эртараш тыршыман огыл, 17-30 июльышто шӱдыр-влак эше вийын огыт його, туге гынат, Кӱсӧ да керемет кумалтыш-влакым тиде жап марте эртарен колташ гын, сайрак лиеш.

9-30 – Керемет кумалтыш (Кӱсӧ кумалтышым рушла эртарыше-влаклан ).

У тылзе - 10 шырка/июль.

Тичмаш тылзе - 24 шырка/июль.

У шурно/Август.

2 - Илян кече. Кеҥеж Илян - кеҥеж рӱдӧ. Маска коям погымо кече.

10 – Тул пайрем.

14 - Мӱкш Илян.

19 - Саска Илян.

У тылзе - 8 у шурно/август.

Тичмаш тылзе - 22 у шурно/август.

Идым/Сентябрь.

7-13 – Покшым кува ден кугызалан пелештымаш.

14 - Вӱд йӱкшымє кече, Кайыквусо Илян.

14 идым/сентябрь – 14 сес/октябрь – Вӱредышым чӱктымӧ жап. Ожно ты жапыште кумалтышым эртарен огытыл, вўредышым гына чўктеныт.

21 - Вольык Илян кече.

23 - Пызле кече. Шӱдыр ончен, шыже тӱҥалтыш. Маска малаш возаш ямдылалтеш.

27 - Маска пайрем.

У тылзе - 7 идым/сентябрь.

Тичмаш тылзе - 21 идым/сентябрь.

Сес/Октябрь.

12 - Сонарзе кече.

14 - Мланде кылмыме кече, Угинде (У пучымыш), Шыже пайрем.

15-19 - Мланде йыр. Кугу Юмылан ош лудым витнен кумалмаш. Утларакшым ер воктене верланыше посна отышто эрта. Ик эн кугу кумалтыш.

17 - Таргылтыш кече - тиде кечын таргылтыш-влак чодыраште пытартыш кече коштыт да моткоч орадыланат. Сандене чодыраш коштман огыл - лӱдыкшӧ.

21-31 октябрь – Насыл керемет кумалтышым эртарыме жап.

30 - Орвам кудалтыме кече.

У тылзе - 6 сес/октябрь.

Тичмаш тылзе - 20 сес/октябрь.

Йӱштӧ/Ноябрь.

1 - Шурмаҥше кече (Мланде кылмыме кече дене кылдалтше пайрем, Саймайн – Хэллуин сынан улмыжлан кӧра лач тиде кечын палемдаш лиеш, вет 1 ноябрь шыже ден теле коласе рўдылан шотлалтеш). Шыже Илян - шыже рӱдӧ. Маска вынемым ямдылыме кече.

12 - ӱдыр кече.

У тылзе - 5 йӱштӧ/ноябрь.

Тичмаш тылзе - 19 йӱштӧ/ноябрь.

Теле/Декабрь.

4 декабрь - Теле (Йӱштӧ кугыза ден Йӱштӧ кува, Йӱдвел мардеж толмо кече).

Теле – тиде йӱдвел мардеж.

4-17 - Теле Кӱсӧ кумалтыш.

21 - Теле Кӱсӧ.

22 - Кече пижме кече. 25 теле марте эн кужу йӱд-влак шогат.

23-31 – Шочйол – ожсо Шорыкйол (Шочйол - Шорыкйол пайремын ожсо лӱмжӧ).

23 - Пучымыш кочмо кече, Шочйол арня пура.

25 – У йол (йол - идалык) шочмо кече. Шўдыр ончен, тиде кечын у идалык шочеш – кече кужемаш тӱҥалеш. Маска вес ӧрдыжкӧ дене савырнен возеш.

У тылзе - 4 теле/декабрь.

Тичмаш тылзе - 19 теле/декабрь.

Марий мушан Эсен Элай ямдылен.

Марий Эл 100 ий

logo 100

Аудиовозыш

Аудиовозыш

Видеовозыш

Видеовозыш

Кылвер

Е-mail:mari-centr@mail.ru

рушла
Яндекс.Метрика
© 2021 "Марий тӱвыра рӱдер" кугыжаныш бюджет тӱвыра тӧнеж. Чыла правам аралыме.